Ko je bila Ema Bonino: Od zatvora do vrha italijanske diplomatije
Odlaskom Eme Bonino, Italija i Evropa izgubile su rijedak glas nepokolebljivog liberalnog uvjerenja
Italijanska i evropska politička scena ostale su bez jedne od svojih najautentičnijih i najhrabrijih figura. Ema Bonino (Emma Bonino) preminula je u Rimu, a njena smrt uslijedila je nakon što joj se zdravstveno stanje u posljednjim sedmicama naglo pogoršalo. Bonino je nedavno bila primljena u rimsku bolnicu Santo Spirito nakon respiratorne krize, stigla je u kritičnom stanju i bila prebačena na intenzivnu njegu radi praćenja stanja. Nakon početnog poboljšanja, 10. septembra napustila je odjel i premještena je u privatnu ustanovu, gdje je nedugo potom preminula. Djetinjstvo i porijeklo Njen odlazak objavila je njena stranka Više Evrope, poručivši da je njen život bio dugotrajna borba protiv svega što negira slobodu, protiv ilegalnog abortusa, svjetske gladi, stiska partijske politike, genitalnog sakaćenja žena, kaznenog pravosuđa, genocida i svakog oblika autoritarizma. Ema Bonino rođena je 9. marta 1948. godine u mjestu Bra, nedaleko od sjeverozapadnog italijanskog grada Torina, čiju je privredu tada pokretala fabrika automobilske kompanije Fiat. Djetinjstvo je provela na porodičnoj farmi, gdje je često imala zadatak da čuva svinje, stil života koji je u jednom TV intervjuu 2023. godine opisala kao "smrtno dosadan". Politički put Eme Bonino počeo je sredinom sedamdesetih godina prošlog stoljeća i bio je obilježen dubokim ličnim prkosom. Nakon što je u 26. godini bila primorana na ilegalni abortus, u zemlji gdje je prekid trudnoće tada bio krivično djelo, Bonino je učinila presudan korak koji je promijenio tok italijanske društvene historije: javno se predala policiji i priznala taj čin kako bi skrenula pažnju javnosti na težak i ponižavajući položaj žena suočenih s neželjenom trudnoćom. Njeno hapšenje izazvalo je snažan talas građanskog neposluha. Civilni neposluh Bonino se tada pridružila Radikalnoj stranci (Partito Radicale) i postala jedna od vodećih figura u organizovanju otvorenog, javnog kršenja zakona kao oblika političkog pritiska, aktivisti su namjerno prijavljivali vlastite ili tuđe abortuse, obavljali ih javno u prisustvu novinara ili otvarali centre koji su ženama pružali informacije o kontracepciji i sigurnim metodama prekida trudnoće, čime su direktno izazivali državu da ih goni. Ta kampanja civilnog neposluha, u kombinaciji sa masovnim protestima i referendumskom inicijativom, doprinijela je da Italija 1978. godine, u dominantno katoličkoj zemlji i uprkos protivljenju Vatikana, legalizuje abortus. Isti pokret je nekoliko godina ranije, početkom sedamdesetih, bio pokretačka snaga i za legalizaciju razvoda. Taj angažman lansirao je Bonino u srce parlamentarnog života. Rođena je 1948, a već 1976. godine izabrana je u Poslaničku komoru kao predstavnica Radikalne stranke, čime je započela politička karijera duga pet decenija. Međunarodna karijera Tokom svoje bogate karijere, Bonino je obnašala neke od najvažnijih državnih i međunarodnih funkcija. Bila je evropska komesarka za zdravstvo i zaštitu potrošača od 25. januara 1995. do 16. septembra 1999. godine, u periodu kada je lično obilazila krizna žarišta, od opkoljenog Sarajeva do Ruande, pružajući humanitarnu pomoć. Bila je i evropska komesarka u vrijeme vlade tadašnjeg premijera Silvija Berluskonija. Bila je poslanica u Poslaničkoj komori u više mandata, između 1990. i 1995, te ponovo 2006 - 2008. godine. Obnašala je funkciju ministrice za evropske poslove i međunarodnu trgovinu od 17. maja 2006. do 7. maja 2008. u vladi Romana Prodija. Bila je senatorica za Rim u dva mandata, od 2008. do 2013, te ponovo od 2018. do 2022. godine. Od 28. aprila 2013. do 22. februara 2014. obavljala je dužnost ministrice vanjskih poslova Italije u vladi Enrika Lete. Godine 1999. kandidovala se da postane prva žena predsjednica Italije, no ta kandidatura nije uspjela. Bila je i suosnivačica organizacije "Hands Off Cain" (Ruke dalje od Kaina), koja se bavi praćenjem primjene smrtne kazne u svijetu i zalaganjem za njeno ukidanje. Godine 2017. osnovala je i postala lider stranke Više Evrope (+Europa), liberalne, evropsko-federalističke stranke pozicionirane od centra ka centro-ljevici. Njen aktivizam nije poznavao granice. Borila se protiv gladi u svijetu, zalagala se za prava izbjeglica, predvodila globalnu kampanju protiv sakaćenja ženskih genitalija i oštro se protivila smrtnoj kazni. Poštovanje političkih suparnika Iako je veći dio života provela u ideološkim bitkama protiv konzervativnih krugova i Vatikana, Bonino je uživala univerzalno poštovanje cijelog političkog spektra. Od nje se oprostila i aktuelna desničarska premijerka Đorđa Meloni (Giorgia Meloni), poručivši da njihove različite pozadine i perspektive "nikada nisu spriječile da prizna njen značaj i njenu ulogu u javnom životu nacije". Bonino je 2015. godine otkrila da ima tumor na lijevom plućnom krilu. Godinama se liječila uz nastavak političkog angažmana, a 2023. godine objavila je da je bolest pobijedila. Ipak, zdravstveni problemi su se nastavili: u jesen 2024. godine bila je hospitalizovana u Rimu zbog respiratornih tegoba, a u novembru 2025. doživjela je još jednu ozbiljnu epizodu koja je zahtijevala prijem na intenzivnu njegu, pri čemu su ljekari tada isključili povratak raka i identifikovali metabolički problem kao uzrok. Uprkos svemu, nastavila je gostovati u medijima i oblikovati političku misao sve do svojih posljednjih dana. Odlaskom Eme Bonino, Italija i Evropa izgubile su rijedak glas nepokolebljivog liberalnog uvjerenja, osobu koja je slobodu pojedinca stavljala iznad svakog političkog kalkuliranja.
IZVOR: avaz.ba