Suadi Kapić nagrada „Susan Sontag“ za dokumentovanje opsade Sarajeva
Priznanje joj je dodijeljeno za kritičko mišljenje i višedecenijski rad na dokumentovanju života u Sarajevu pod opsadom od 1992. do 1996. godine
Suadi Kapić, osnivačici i direktorici FAMA Internationala, dodijeljena je međunarodna Nagrada „Susan Sontag“ za kritičku misao za 2026. godinu. Odluku je jednoglasno donio žiri koji čine David Rieff, uime porodice Susan Sontag, i Haris Pašović, direktor Sarajevo Festa, a priznanje je Kapić dodijeljeno za njen višedecenijski rad na dokumentovanju života u opkoljenom Sarajevu Nagrada „Susan Sontag“ za kritičku misao ustanovljena je u čast jedne od najutjecajnijih intelektualki 20. stoljeća. Dodjeljuje se međunarodno pojedincima čiji rad odlikuju hrabro, na činjenicama zasnovano i beskompromisno kritičko mišljenje, posebno u okolnostima u kojima su ugroženi život i sloboda. Sontag je ostala posebno vezana za Sarajevo. Tokom opsade grada 1993. godine došla je u Sarajevo i mjesecima dijelila svakodnevicu njegovih stanovnika. U gradu bez struje i osnovnih uslova za rad, uz stalnu opasnost od granatiranja, režirala je predstavu „Čekajući Godota“. Njeno prisustvo u Sarajevu postalo je snažan čin solidarnosti i način da se pažnja međunarodne javnosti usmjeri na rat i stradanje građana grada pod opsadom. Sontag je iza sebe ostavila djela poput „Protiv interpretacije“, „O fotografiji“ i „Bolest kao metafora“, ali i širi intelektualni trag obilježen kritičkim odnosom prema kulturi, politici i ratu. Suada Kapić je FAMA International osnovala u Sarajevu 1990. godine, a tokom rata pokrenula je i vodila sistematsko dokumentovanje svakodnevnog života u opkoljenom gradu. Među najznačajnijim projektima su „Sarajevski vodič za preživljavanje“ i „Sarajevska mapa preživljavanja 1992–1996“. Mapa je zabilježila snajperske i artiljerijske položaje Vojske Republike Srpske koja je držala grad pod opsadom, ali i infrastrukturu koja je građanima bila ključna za preživljavanje. Na njoj su označene lokacije izvora pitke vode, skloništa, bolnica, javnih kuhinja i kulturnih objekata, kao i pješačke rute koje su tokom rata postale zamjena za javni prijevoz. Ono što je nastalo iz potrebe da se dokumentuje svakodnevni život u ratnom Sarajevu tokom godina je preraslo u jednu od najobimnijih zbirki svjedočanstava o opsadi grada. Višedecenijski rad Kapić sažet je u FAMA Kolekciju, multimedijalni arhiv posvećen dokumentovanju opsade Sarajeva i raspada Jugoslavije. Kolekcija obuhvata svjedočenja preživjelih, intervjue usmene historije, tekstualne baze podataka, hronologije, historijske mape, dokumentarne materijale i edukativne module. Posebna vrijednost arhiva ogleda se u tome što rat ne prikazuje samo kroz velike političke i vojne događaje, već i kroz svakodnevicu civila. Bilježi način na koji su ljudi nabavljali vodu, kretali se gradom, organizovali život bez osnovnih usluga i pokušavali sačuvati osjećaj normalnosti. Dokumentacija FAMA Internationala tako ostaje vrijedan izvor za istraživače i historičare, ali i trajni zapis o iskustvu građana Sarajeva tokom opsade. Dodjeljujući nagradu Suadi Kapić, žiri Sarajevo Festa prepoznao je i jedan drugačiji oblik kritičke misli, onaj koji se ostvaruje kroz arhiv, dokumentovanje, istraživanje i kolektivni rad. U obrazloženju je istaknuto da njen rad pokazuje kako kritička inteligencija ne mora biti vezana isključivo za javni govor ili teorijski rad. Ona se može ostvarivati i kroz sistematsko prikupljanje činjenica, očuvanje svjedočanstava i stvaranje arhiva koji omogućava budućim generacijama da razumiju prošlost. „Jasna, na činjenicama zasnovana misao, pod bilo kojim okolnostima, oblik je moralne ozbiljnosti“, navedeno je u obrazloženju nagrade. Upravo takvu ozbiljnost žiri prepoznaje u radu Suade Kapić, koja je decenijama dokumentovala ratno iskustvo Sarajeva i nastojala sačuvati nezavisnost arhiva kao prostora za činjenice, svjedočenja i sjećanje. Nagrada će biti dodijeljena u okviru osmog Sarajevo Festa.
IZVOR: oslobodjenje.ba